κεντρική / ΠΕΡΑ αναδρομή / Τότε και τώρα
| More
τότε και τώρα
Ιστορική σύγκριση του τότε και του τώρα
για την περιοχή του Πέραν
Πλατεία Ταξίμ

Το όνομά της οφείλεται σε παλαιά θολωτή
υδροδεξαμενή (ταξίμ) που είχε αναγείρει το 1731
ο Σουλτάνος Μαχμούτ Α'. Η υδροδεξαμενή αυτή
μαζί με τους έναντι στρατώνες του πυροβολικού
γκρεμίστηκαν αργότερα και στο χώρο αυτό μαζί με
το έναντι Πεδίον του Άρεως (Ταλίμ-χανέ)
διαμορφώθηκε σύγχρονο πάρκο με τη μεγάλη
ομώνυμη πλατεία, αν και το επίσημο σήμερα
όνομά της είναι «πλατεία ανεξαρτησίας»,
παραμένει όμως περισσότερο γνωστή με το
όνομα της συνοικίας. Στο κέντρο της, δεσπόζει
μεγάλο τετράπλευρο θολωτό μνημείο με τον
ανδριάντα του Κεμάλ Ατατούρκ, που ανεγέρθηκε
το 1928, και τον παρουσιάζει αφενός ν΄
αναλαμβάνει την επίθεση κατά των Ελλήνων το
1922, (βόρεια πλευρά), αφετέρου να
προκηρύσσει τη Δημοκρατία της Τουρκίας το 1923
Πλατεία Ταξίμ και Πέραν (γενική)
στη νότια πλευρά.


- Ιστορική επισκόπηση διαμόρφωσης της περιοχής όπως είναι σήμερα.

Μέχρι το 1926 η περιοχή της πλατείας ηταν μια απο τις μεγαλύτερες αλάνες στο κέντρο
της Κωνσταντινούπολης. Η μαζική αστικοποίηση καθώς και η ανάγκη για αλλαγές
έδωσαν νέα ώθηση στην ανάπτυξη της περιοχής με απώτερο στόχο να αποτελέσει το
ξέρατε ότι...
- Το Πέραν σήμερα αποτελεί
την περιοχή με τις
μεγαλύτερες αντικειμενικές
αξίες (άνω των 7.600
ευρώ/τμ) στη Πόλη;
μελοντικό κέντρο του ευρύτερου αστικού ιστού.

Η περιοχή δεν διέθετε ώς τότε τα απαραίτητα
χαρακτηριστικά για να καταστεί αυτό το κέντρο. Η
διάνοιξη δρόμων ειδικά μετά απο την Ανεξαρτησία
καθώς και οι αναγκαστικές απαλλωτριώσεις
βοήθησαν αρκετά σε αυτή τη κατεύθυνση με
αποτέλεσμα την απότομη αλλαγή όψης αλλά όχι
μόνο γιατην πλατεία αλλά και για όλη την
ευρύτερη περιοχή προς τα Τατάβλα
καθώς και το Ταρλάμπασι το οποίο
περιοχή.

Ο Κασίμπασας και το Ταρλάμπασι

Το Ταρλάμπασι καθώς και η ευρύτερη
περιοχή του Ντολάπντερε, το γνωστό σε
- το νέο σχέδιο που
εγκρίθηκε απο την
Πολεοδομία της
Πόλης την δεκαετία
του 1930.
όλους Κασίμπασα, γνώρισε μεγάλη συσόρευση πληθυσμού κυρίως απο φτωχές
οικογένειες Τούρκων, Αρμενίων και Ελλήνων ειδικά στα τέλη του 1890 και 1900.

Σύμφωνα με τις προτάσεις που κατατέθηκαν λίγο πριν απο την ανεξαρτησία, χωρίς να
υπάρχουν ακόμα οι σκέψεις για μεταφορά της πρωτεύουσας στην Άγκυρα, η ευρύτερη
περιοχή απο το μετέπειτα Πέρα Παλάς θα αποτελούσε μελοντικά το κομβικό σημείο στο
οποίο η Κων/πολη θα διέθετε και εμπορική ζώνη καθώς και συνοικίες στις οποίες θα
υπήρχε ημιαστική/αστική ανάπλαση με σκοπό την διαφοροποίηση του πληθυσμού που
είχε μαζευτεί στην περιοχή του Γαλατά και το Φατίχ (ευρύτερη περιοχή Φαναρίου/
Τοπκαπί).
Οι αλλαγές που έγιναν στον Κασίμπασα
βοήθησαν το χτήσιμο πολλών οικιών και
καταστημάτων, έτσι η ευρύτερη περιοχή του
Γαλατασαράϋ έμεινε στην ουσία άδεια και έτσι οι
μεγάλοι Οθωμανοί, Έλληνες, Αρμένιοι τραπεζίτες
της εποχής έχτισαν μέγαρα καθώς και μεγάλα
συγκροτήματα τα οποία διαμόρφωσαν και το
αστικό τοπίο το οποίο υφίσταται μέχρι και τις
μέρες μας.
περιοχές

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ ΤΑΞΙΜ

- Η πλατεία Ταξίμ, πέρα απο την καθαρή χωροταξική διάταξη που έχει ύστερα απο την
δημιουργία του Μνημείου της Ανεξαρτησίας, έγινε το κέντρο όλων των ευρύτερων
αλλαγών οι οποίες ακολούθησαν μετέπειτα:
- Το μνημείο απέχτισε κυκλική πλατεία καθώς και σημείο αναφοράς για τις άμαξες και τα
αυτοκίνητα μετέπειτα. Αναλυτικά:
1920 - 1940

Δημιουργία του Πάρκου δίπλα απο την κυκλική
πλατεία (Ταξίμ) και δημιουργία των οικοδομικών
τετραγώνων που καταλήγουν στο
Γκιουμούσουγιου καθώς και στο Τσιχαγγίρι. Οι
γραμμές του Τράμ έγιναν σημείο αναφοράς για
το πως θα δημιουργηθούν οι γύρω δρόμοι ειδικά
προς τα βόρεια , αφού η δημιουργία της
λεοφώρου Ανεξαρτησίας (Cumhuriyet Bulvari)
θα βοηθούσε την πόλη να αναπτυχθεί προς τα
βόρεια -πέρα απο τις πολλές απαλλοτριώσεις
που θα έπρεπε να γίνουν.
(Οι αλλαγές εφαρμόστηκαν αμέσως)
Η δημιουργία δρόμου για πεζούς δεν ήταν
προτεραιότητα. Έτσι η μεγάλη οδός του Πέρα
αποτέλεσε την κεντρική μεν αρτηρία σαν αγορά
της Κων/πολης, ωστόσο οι γραμμές τραμ καθώς
και η δυνατότητα να την διασχίζουν αυτοκίνητα
δημιούργησε -έστω και για τα δεδομένα της
εποχής προβλήματα στην κίνηση καθώς και
λειτουργία της ευρύτερης περιοχής απο άποψη
καθαρά χωροταξική.

(brief μειονοτήτων)
(Η εμπορική παρουσία και πάλι μοιράζεται μεταξύ
των Μειονοτήτων : Έλληνες, Αρμένιοι, Εβραίοι και
εύποροι Μουσουλμάνοι κινούσαν τα νήματα της
περιοχής ενώ η παρουσία Λεβαντίνων λόγω της
εκκλησίας του Αγ. Αντωνίου δημιουργούσε ενα
ενδιαφέρον Μείγμα απο καθαρά πολιτισμικής
πλευράς)
Η οδός του Πέρα καθιερώνεται σαν
εμπορικός δρόμος ειδικά κατα την
εποχή του Τανζιμάτ με την απότομη
αποπεράτωση -σε μαζικό βαθμό
κτιρίων και υποδομών που βοηθούν
στην μελλοντική εξέλιξη της
περιοχής.
1940 - 1970

  Την εποχή μετά απο το Βαρλίκ Βεργκισί, τον περίφημο φόρο περιουσίας ( >> ) η
ευρύτερη περιοχή άρχισε να αλλάζει και να προσαρμόζεται στις ανάγκες για αλλαγές και
δραστική μείωση των ακινήτων και δημιουργία χώρων πρασίνου. Κάτι τέτοιο όμως δεν
κατέστει δυνατό λόγω των αντιδράσεων που υπήρξαν απο πολλούς κύκλους -ειδικά της
περιοχής του Γαλατασαράϋ καθώς και του Σταυροδρομίου.

Σε επίπεδο περιοχής, το Ταξίμ σε αυτή την χρονική συγκοιρία λίγο πρίν απο τα
Σεπτεβριανά του 1955 είχε το μεγαλύτερο αριθμο Ομογενών Ελλήνων (πάνω απο
30.000 άτομα σε ακτίνα 1,5-2χλμ) με αποτέλεσμα το Ελληνικό στοιχείο να διαδραματίζει -
άθελα του ίσως- σημαντικό ρόλο σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης καθώς και σε
καθαρά επίπεδο τοπικής μικρο-οικονομίας.
Σεπτεμβριανά
Τα Σεπτεμβριανά σαν
γεγονός επιρέασαν κατα
πολύ την οικονομική
δραστηριότητα του Πέρα
και της πλατείας Ταξίμ
για τουλάχιστον 2
χρόνια αφού το 58-62%
της οικονομικής
δραστηριότητας της
περιοχής σε απόλυτα
νούμερα βρισκόταν σε
Ελληνικά (μειονοτικά)
χέρια.
Η Πλατεία Ταξίμ με το πέρασμα των Δεκαετιών
αποτελεί και πάλι το υποδειγματικό κέντρο -
πραγματικό κέντρο της Πόλης. Πέρα απο την
χτύπημα στην καρδιά της Κων/πολίτικης χτύπημα
στην καρδιά της Κων/πολίτικης οικονομίας, η
οικονομική ανάκαμψη καθώς και η δημιουργία νέων
επιχειρήσεων βοήθησε να αλλάξει δραστικά η
περιοχή με την διάνοιξη νέων δρόμων καθώς και
την αριθμοδότηση νέων τηλεφωνικών γραμμών στα
τέλη του 1968, πράγμα που δείχνει την αλλαγή
που αργά αλλά σταθερά συνέβαινε στην περιοχή.

Η συνεχιζόμενη οικοδομική δραστηριότητα σε
συνδιασμό με την πρώτη άφιξη μεταναστών απο το
εσωτερικό της χώρας απο το 1965 και μετά
δημιουργεί προϋποθέσεις να υπάρξει μια δραστική
αλλαγή και έτσι ο χαρακτηρισμός 'κεντρική' πλατεία
έδειχνε να μην είναι πια αρκετός για
την ευρύτερη περιοχή.

Το Πέραν άρχισε σιγά σιγά να χάνει
αρκετές ελληνικές οικογένειες οι
οποίες είχαν βασιστεί στην
ασφάλεια του κέντρου, -ειδικά λόγω
της αστυνόμευσης καθώς και της
σχετικά έντονης ελληνικής
παρουσίας. Όμως οι απελάσεις του
1964, άλλαξαν στην κυριολεξία τον
ελληνικό χαρακτήρα της περιοχής,
αφού πάνω απο 25.000 άτομα απο
την περιοχή αναγκάστηκαν να φύγουν, λόγω συγκοιρίας.
1970 - ΣΗΜΕΡΑ

Η πλατεία Ταξίμ, έχει δημιουργήσει το
απόλυτο σημείο meeting point καθώς
αποτελεί πλέον το σημείο αναφοράς -πέρα
απο την ιστορική περιοχή του Σουλταναχμέτ
και του Γαλατά. Η έντονη εμπορική παρουσία
έχει μεταδωθεί πλέον και σε άλλες περιοχές
βόρεια του κέντρου όπως το Νισάντασι, το
Σισλί καθώς και στην αντιπέρα όχθη, τη
Χαλκηδόνα.
Το Πέρα αποτελεί πλέον περιοχή για
διασκέδαση. Πάνω απο 3.000 μέρη για
διασκέδαση και φαγητό σε μια περιοχή λίγων
χιλιομέτρων, δείχνει την χρήση για την οποία
προορίζεται. Η διάσωση μνημείων και η
ανάδειξη άλλωτε ιστορικών βαρών όπως
εκκλησίες, χαμάμ, τεμένη, συναγωγές,
αποτελεί πλέον μονόδρομο τόσο για την
τοπική αυτοδιοίκηση όσο και για τις αρχές.

Το Ομογενειακό μέτωπο, δείχνει μια μικρή
ακόμα ελληνική παρουσία ειδικά σε γειτονίες
όπως το Τσιχαγγίρι, το Γαλατασαράϋ καθώς
και στα Μνηματάκια, το Τεπέμπασι. Σήμερα οι
τρεις εκκλησίες που γεωγραφικά εντοπίζονται
στην περιοχή, η Αγία Τριάδα, Κων/νου και
Ελένης και Παναγία Σταυροδρομίου έχουν
υποστεί διορθώσεις και αναπαλαιώσεις και
αποτέλεσαν αρχή φιλόδοξου προγράμματος
για ανάδειξη μνημείων. Η δε παρουσία του
Σισμανόγλειου μεγάρου και η ανάδειξη του σε
Εκπαιδευτικό/Μορφωτικό κέντρο - το οποίο φιλοξενεί εκθέσεις, έχει κέντρο εκμάθησης
ελληνικών καθώς άλλες πολυποίκιλες δραστηριότητες, μαζί με την παρουσία ιστορικά
σημαντικών οργανισμών/συλλόγων όπως ο Αθλητικός Σύλλογος Πέρα, ο Σύνδεσμος
Αποφοίτων Ζωγραφείου κλπ δείχνουν ότι συνεχίζεται η προσπάθεια.